Bilissel Davranışçı Psikoterapiler Derneği

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Hata
  • XML Parsing Error at 1:577. Error 9: Invalid character
Home

Disosiyatif Bozukluk Nedir?

Disosiyatif Bozukluk

Disosiyatif Bozukluk lkemizde s?k grlen bir ruhsal rahats?zl?kt?r. Disosiyatifin kelime anlam? zlmedir. Disosiyatif Bozukluk e?itli ruhsal s?k?nt?lar veya travmatik (zc, korkutucu, utand?r?c?, fke uyand?r?c?) olaylarla bireyde bilin- bellek ve kimlik sorunlar?n?n (sama sapan veya farkl? biriymi? gibi konu?ma, konu?amama, bay?lma, unutkanl?k, kim oldu?unu bilememe vb) ortaya ?kmas? anlam?na gelir.

Disosiyatif Bozukluk nedir?

Belirtileri nelerdir?

Disosiyatif Bozukluk neden olur?

Ne gibi sonular? olur?

Tedavi nas?l yap?l?r?

Disosiyatif Bozukluk nedir?

Bu hastalarda yap?lan btn tetkik ve incelemelere ra?men bu belirtilere neden olabilecek bir beyin rahats?zl??? bulunamaz. ocukluk dneminde kt davran?lma-travma yks ile disosiyatif belirtiler aras?nda belirgin bir ili?ki bulunmaktad?r. Psikiyatri hasta grubunda yakla??k % 5- 10 oran?nda grlr. Psikiyatrik s?n?flama sistemi DSM IVde 4 tipi tan?mlanm??t?r: Disosiyatif unutkanl?k, disosiyatif kimlik bozuklu?u, disosiyatif fg, depersonalizasyon bozuklu?u. Ayr?ca ICD 10 tan? sisteminde ise buna ek olarak disosiyatif bay?lmalar ve kendinden geme de yer almaktad?r.

Belirtileri nelerdir?

En s?k grlen ve doktora ba?vuruya neden olan belirti bay?lmalard?r. Bay?lmalar, sara benzeri nbet geirme, ?rp?nma, kas?lma gibi belirtiler ?eklinde olabilir. Bu tr belirtiler genelde di?er insanlarla birlikteyken ortaya ?kar; hasta yere yava? d?er yaralanma grlmez. Etrafta konu?ulanlar? duyabilir ancak cevap veremez ve bay?lma genelde uzun srelidir. Baz? hastalar bu bay?lma sonras? yksek sesle a?layarak kendine gelir. Kendine gelirken sald?rgan davran??larda bulunma sa?n?, yzn yolma gibi ta?k?nl?k belirtileri grlebilir. Bu nbetlere konversiyon tipi bay?lma veya pseudo epileptik nbet de denir Ki?i e?er bu bay?lma ve sonras?nda olanlar? ve yapt?klar?n? hat?rlam?yorsa bu ayn? zamanda disosiyatif (kendinden geme) nbet olarak da adland?r?labilir.

Bay?lma kadar s?k ba?vuruya yol amamakla birlikte Disosiyatif Bozuklukta grlebilen di?er belirti tipleri aras?nda ki?inin travmatik bir olaydan sonra belli bir dnemi veya nemli ki?isel bilgilerini ve kim oldu?unu ani olarak hat?rlayamamas? (disosiyatif amnezi), disosiyatif amneziyle beraber ki?inin kendisini farkl? bir ki?i olarak ya?ant?lad??? ki?iliklere sahip olmas? (disosiyatif kimlik bozuklu?u veya o?ul ki?ilik), bireyin farkl? bir yerde farkl? bir kimlikle belli bir sre ya?ay?p eski kimli?ini ve bilgilerini hat?rlamamas? (disosiyatif fg-kama)

Disosiyatif Bozukluk neden olur?

Disosiyatif bozukluklar?n kkeninde hemen daima ocukluk a??nda ya?anm?? kt olaylar vard?r. ocuk kendisinden ok daha gl olan ebeveynleri veya byk ki?ilerin kt muameleleri ve olumsuz olaylar kar??s?nda ok gsz ve aresizdir, bu olaylarla ba? edebilmek iin tek yntem disosiasyon yani zihinsel olarak durum. ortam ve kendisinden uzakla?ma ve kopmad?r. ocuklukta bu yntemi ?renen bireyler yeti?kinlik dnemlerinde de bu tarz? srdrr. Disosiyatif Bozukluk e?itli ruhsal zorlanmalar kar??s?nda baz? bireylerin tepki verme biimidir, yani ki?inin ba?a ?kamad??? travmalar (fiziksel btnl?e tehdit, dayak, i?kence, ?iddete maruz kalma, veya byle bir duruma ?ahit olma, cinsel sald?r? ve istismar, do?al afet ve felaketler, ki?ileraras? ili?kilerde kavga tart??ma vb) ve di?er sorunlar (aile ii tart??ma, ailevi sorunlar, kendisine yak??t?ramad??? bir olaydan dolay? kendisini sulama veya ba?kalar? taraf?ndan sulanma, a??r? korku, endi?e, pi?manl?k) oldu?unda bu duruma verdi?i tepki biimidir.

Disosiyatif bay?lma veya kendinden geme ki?inin olumsuz yo?un duygulardan geici olarak uzakla?mas?n? sa?layan bir korunma dzene?idir. Bu tr bay?lmalar elektrikli cihazlar? yksek voltajdan koruma i?levi gren sigortan?n yksek voltaj geldi?inde atarak elektri?i kesip sistemi kapatmas?na benzer. Birey bilinli bir haldeyken kald?ramayaca?? yo?un olumsuz duygulara (fke, znt, utan, korku vb) maruz kald???nda sigorta atarak ki?i bilincini kaybetmekte ve bu yo?un ruhsal ac?dan geici olarak kurtulmaktad?r. Disosiyatif bozukluk sakin, kibar, insanlar? zmek istemeyen ve onlara hay?r diyemeyen insanlarda s?k grlr. Buna dayal? olarak disosiyatif bozukluk olan ve evresi ile szel ileti?im kuramayan ve s?k?nt?lar?n? payla?amayan insanlar?n bu s?k?nt?lar?n? bilin de?i?ikli?i ile bir anlamda dile getirdikleri d?nlmektedir. Belirtiler her tr ruhsal bask? yaratan olaya ba?l? ?kabilir (yas, lm, tart??ma, ekonomik glk, ailevi sorunlar). Disosiyatif belirtileri ruhsal olarak iki yarar sa?lar: ?lk olarak ki?i kendisinde sorun yaratan ruhsal s?k?nt?dan kurtulur, ayr?ca dolayl? olarak rahats?zl??? nedeniyle evresinin tutumu daha destekleyici hale gelip kendisine anlay?? gsterilebilir, ki?i syleyemedi?i baz? ?eyleri bu durumda iken ifade edebilir. Baz? durumlarda ortaya ?kan belirtilerin ki?inin ya?ad?klar?yla ba?lant?s? olabilir rne?in grmemesi gereken bir olaya tan?k olan bir ki?ide bu olay? hat?rlamama ortaya ?kabilir.

Ne gibi sonular? olur?

Bu belirtiler nedeni ile hastan?n baz? sorunlar? azalabilse de i? ve aile hayatlar?nda sorunlar ortaya ?kar verimleri azalabilir. Aniden ba?layan, geici olarak ya?anan zor bir durum sonras? ortaya ?km??sa, ki?ide ba?ka psikiyatrik hastal?k veya bedensel hastal?k yok ise sonu genelde iyidir. Ek rahats?zl??? olmayan veya geici zorlanmalar nedeniyle disosiyatif ortaya ?kan hastalarda e?er sorun ortadan kalkm??sa belirtiler zamanla kendili?inden kaybolur. Bu rahats?zl??? olan ki?iler telkine yatk?n olduklar? iin bir tak?m halk doktorlar? veya t?p d??? yntemlerle hemen iyile?ti?i sylenen rahats?zl?klar?n o?unlu?unu disosiyatif bozukluk olu?turur. Bu hastalar telkine yatk?n olduklar?ndan hipnoz veya di?er t?p d??? telkin yntemlerine iyi cevap verip belirtileri aniden geebilirse de bu ok kal?c? olmaz, bir sre sonra ya?ad?klar? s?k?nt?larla tekrar belirtiler ortaya ?kar. Uzun y?llard?r sren, olumsuz ya?am ko?ullar? ve zor olaylar?n sreklilik gsterdi?i ki?ilerde tedaviye ra?men belirtiler devam edebilir.

Tedavi nas?l yap?l?r?

Fiziksel ve ruhsal olarak iyice incelenen ve nrolojik bir hastal?k saptanmayan hastalarda psikiyatrik muayene ile disosiyatif bozukluk tan?s? konulduktan sonra tedavi ba?lan?r. Ki?ide beyinle ili?kili yap?sal bir hastal?k bulunmad???ndan tedavisi acil de?ildir ve psikiyatrik tedavilerinin de acil servis ko?ullar?nda yap?lmas? olanaks?zd?r. Bu hastalar?n psikiyatri hekimine psikiyatrik muayeneye uygun olduklar? zaman yani konu?arak kendilerini anlatabildikleri dnemde tedaviye getirilmeleri uygundur.

Aile ve yak?n evrenin bu ki?ilerle sadece disosiyatif belirtileri varken ilgilenmesi (yani sadece bay?l?nca, sama sapan konu?unca, dili tutulunca vb) sorunun srmesine yol aar. Bu nedenle ailenin bu ki?iye uygun ve destekleyici bir yakla??m? genel olarak gstermesi disosiyatif belirtileri varken zel bir tutum de?i?ikli?i gstermemesi yararl? olur.

Tedavide ailenin doktorla i?birli?i iinde olmas?n?n tedavinin ba?ar?s? a?s?ndan byk nemi vard?r. Baz? ki?ilerde ek bir ba?ka ruhsal rahats?zl?klar olabilir o zaman bunun tedavisi yap?lmal?d?r. zc veya s?k?nt? verici bir olay sonras? bay?lan ve bunun psikolojik kkenli bay?lma oldu?u doktorlar taraf?ndan onaylanan ki?iler aile ortam?nda bay?ld???nda onu sakin bir odaya al?p yaln?z b?rakmak hastaya daha iyi gelecektir. Bu tr hastalara so?an koklatma, so?uk du?a sokma, kolonya ile el ve yz ovulmas?, evredeki herkesin ba??na toplanmas? gibi i?lemler uygulamak yard?mc? olmak yerine stresini daha da art?rmaktan ba?ka i?e yaramaz. Kronik ve zor olgularda tedavide iki nokta zerinde durulur birincisi hastada zorlanma yaratan sorunlar?n zm ve ikinci olarak da sorunlar kar??s?nda disosiyatif tepkisi yerine daha olgun tepkiler geli?tirmenin sa?lanmas?. Bu bazen y?llarca srecek ve ki?ilikte k?smi de?i?ikli?i hedefleyen psikoterapilerle olanakl?d?r.

 

BDPD PROGRAMLARININ UYGULANDI?I ?EH?RLER

B?LG? ED?N?N